MEİ103U-MEDYA VE İLETİŞİM – Ünite 2: İletişim Türleri (Özet)

MEİ103U-MEDYA VE İLETİŞİM

Ünite 2: İletişim Türleri


İletişim Türleri

İletişim türleri genel olarak; sözlü iletişim, sözsüz iletişim ve yazılı iletişim olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır.
Sözlü iletişim, bireyler arasında iletişimi sağlayan en yaygın iletişim türlerinden biridir. Günlük yaşantıda ve birçok alanda insanlar arasındaki iletişim çoğunlukla sözel iletişim ile başka deyişle konuşma ile sağlanmaktadır. İnsanın ses organları ile alıcıya gönderdiği iletiler, dinleyicinin işitme organlarıyla alınarak beyinde ilgili merkezlerde anlamlandırılır ve böylece sözlü iletişim süreci gerçekleşmiş olur. Sözlü iletişim, insanlık tarihinin herhangi bir çağında, belli bir topluluğun veya toplulukların içinde, kamunun kullanmasıyla evrim geçirerek değer kazanmış ve tanınabilir duruma gelmiş sistemlere göre düzenlenip seslendirilen, boğumlu seslerden oluşmuş bir anlatım ve anlaşma aracı olarak tanımlanmaktadır.
Sağlıklı bir sözlü iletişim aşağıdakileri kapsamaktadır:

  • Dilsel ögeleri doğru seslemek,
  • Vurgulamaya ve tonlamaya hâkim olabilmek,
  • Söz sırası alabilmeyi becermek,
  • Anlamda uzlaşmayı sağlamak,
  • Dinlemek ve dinlediğini anlayabilmek,
  • Sözlü iletişimi ve uzlaşı yollarını bilmek.

İyi bir sözlü iletişimin ses özellikleri şöyle sıralanmaktadır:

  • İşitilebilirlik
  • Akıcılık
  • Açıklık
  • Hoşagiderlik
  • Bükümlülük

İyi bir konuşmanın özellikleri aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir:

  • Bilgiye dayalı oluşu
  • Kullanılan dilin kurallarının ve yapısının doğru kullanılması
  • Bir amacı oluşu
  • Konuşmacının kişiliği ile bütünleşmesi
  • Hedef kitlenin özelliklerini dikkate alması
  • Güçlü bir konuşma yöntemine sahip olması
  • İlgi çekici oluşu
  • Beden dilini doğru kullanmayı gerektirmesi
  • Doğru üslup gerektirmesi

Yazılı iletişimi diğer iletişim biçimlerinden ayıran bazı özellikleri bulunmaktadır. Yazılı iletişimin kendine has özellikleri söyle sıralanabilir:

  • Bilginin kalıcı olmasını sağlar.
  • Bilginin aynen aktarılmasını sağlar.
  • Gelecekte başvurmak amacıyla iletişimin kalıcı olarak kaydedilmesini sağlar.
  • Uzun iletilerin aktarılması için en ideal yoldur.

Yazmanın gücünden yararlanmak ve sağlıklı yazılı iletişim kurabilmek için uyulması gereken çeşitli kurallar vardır. Bunlar dikkate alındığında ortaya çıkan sonuç çok daha etkili olacaktır:

  • Yazıda kullanacağınız sözcüklerin anlamını iyi bilin ve yerinde kullanın.
  • Her cümlede bir düşünceyi, her paragrafa tek bir konuyu anlatmaya çalışın.
  • Mümkün olduğunca kısa cümleler yazmaya çalışın.
  • Olumlu ifadeler kullanın çünkü olumsuz ifadeler daha zor anlaşılmaktadır.
  • Özne-yüklem uyumuna dikkat edin.
  • Yazdıklarınızı tekrar okuyarak ifadelerinizin doğruluğundan ve açıklığından emin olun.
  • Dikkat edilmesini istediğiniz sözcük veya cümleleri belirginleştirin. (altını çizin, italik yazın vb.)
  • Fazla abartılı ve gereksiz sözcüklerden kaçının.
  • Eski, az kullanılan, herkes tarafından bilinmeyen sözcükleri ve deyimleri kullanmayın.
  • Gereksiz tekrarlardan kaçının.
  • Okuyucuyu düşünerek yazın.

İletişimin temel bir yönünü sözsüz iletişim oluşturur. Bireylerarası yüz yüze iletişimde doğal olarak yer alan ses tonlaması, yüz ifadeleri, mimikler, beden hareketleri, jestler sözlü iletişimin çerçevesini ve anlamını belirlemede her zaman etkili olmuştur. Öte yandan, başkaları hakkındaki izlenimlerin ve kararların oluşmasında görsel kodlar sezgisel değerlendirme aracı olarak önemli bir işlev üstlenirler. Sözsüz iletişimin özellikleri şu şekilde açıklanabilir:

Sözsüz iletişim etkilidir. Bazı anlamlar, özellikle duygular, sözsüz iletişimle daha etkili ve dolaysız biçimde ifade edilebilir. Duygu ve ilişkiyle ilgili en etkili mesajlar sözsüz mesajlardır.

Sözsüz iletişim duyguları belirtir. Düşünceler sözlü iletişimle, duygular ise, sözsüz iletişimle daha iyi ifade edilir: Örneğin; yorgunluğu ve kızgınlığı sözsüz mesajlarla çok daha etkili ifade edebiliriz.

Sözsüz iletişim çift anlamlıdır. Çoğu kez, kişinin sözlü ve sözsüz mesajları, farklı anlamlar vurgular. Sinirli olan kişinin yüz ifadesi, ses tonu ve bedeni, kızgınlık dolu mesajlar gönderdiği halde, sözleri bu kızgınlığı saklamaya çalışabilir.

Sözsüz iletişim belirsizdir. Sözsüz iletişimde belirsizlik derecesi yüksektir. Bireyin gerçek duygularını daha iyi yansıtabilir.


İletişim Biçimleri

Toplumsal ilişkiler sistemi olarak iletişim, bireyin kendisi ile iletişimi, bireylerarası iletişim, grup iletişimi, örgütsel iletişim ve kitle iletişimi olarak da düşünülebilir.
Bireyin kendisiyle iletişimi, insanın kendi içinde, kendisiyle kurduğu iletişimdir. İnsanın kendisiyle iletişimi için, “içsel iletişim” ya da “öz-iletişim” terimleri de kullanılmaktadır. Bir bireyi onun kişiliği tanımlamaktadır. Bireyin kişiliği kendi içinde üç yapıdan oluşur. Birinci yapı, düşünsel yapısını oluşturur ve bireyin sahip olduğu bilgileri ifade eder. İkinci yapı, duygusal yapısıdır ve bireyin tutumları, davranışları, görüşleri ve güdülerini oluşturur. Üçüncü yapı ise amaç yapısıdır ve bu yapı bireyin gerçek güdülerini sağlayan değerler dizisini oluşturur.

Bireylerarası iletişim, “iki ya da daha fazla kişi arasında meydana gelen mesaj alışverişi” dir. Genel bir tanımlamayla, kaynağı ve hedefi insanların oluşturduğu iletişime, “kişiler arası iletişim” denir. Karşılıklı iletişimde bulunan kişiler, bilgi/sembol üreterek, bunları birbirlerine aktararak ve yorumlayarak iletişimi sürdürürler. Bir iletişim etkinliğinin, bireylerarası iletişim sayılabilmesi için şu üç faktörün bulunması gerekir:

  • Bireylerarası iletişime katılanlar, belli bir yakınlık içinde yüz-yüze ilişki halinde olmalıdırlar,
  • Katılımcılar arasında tek yönlü değil, karşılıklı mesaj alış-verişi, dolayısıyla çift yönlü iletişim olmalıdır,
  • Söz konusu mesajlar, sözlü ve sözsüz nitelikte olmalıdır.

Bireylerarası iletişimde kullanılan çeşitli ortamların bilgi taşıma ve veri işleme kapasitesi değişmektedir (S:23, Tablo 2.1). Bilgi zenginliği en yüksek ortam yüzyüze iletişimdir. Bilgi zenginliğinin yüksek olmasına karşın yüzyüze iletişimde başka bir araç ya da ortamdan yararlanılmadığı için veri kapasitesi en düşüktür. Bunun tam tersi olarak resmi sayısal raporların bilgi zenginliği en düşük olmasına karşın veri kapasitesi en yüksektir. Sayılardan yararlanılarak aynı türde çok sayıda bilgi raporlarla sunulabilir. Yüzyüze görüşmede farklı türlerde zengin bilgi elde edilebilir, ama çok sayıda veri taşıma özelliği zayıftır. Telefon da yüzyüze görüşmeye benzemektedir.

Konuşma ile bilgi açısından zengindir ama oransal olarak daha az veri iletilebilmektedir. Elektronik posta, özel mektuplar ve kişisel notlar da bilgi zenginliği ve veri kapasitesi orta düzeyde olan ortamlardır. Buradan yola çıkılarak, aynı anda birden fazla ortam kullanılırsa, zayıf yanların bertaraf edilebileceği ve bireylerarası iletişimin daha güçlü kılınabileceği görülebilir.

  • Kitle iletişiminin hedef kitlesi görece geniştir.
  • Hedef kitle çeşitli toplumsal kümelerden oluşur.
  • Hedef kitleyi oluşturan bireyler birbirlerini tanımazlar.
  • İletişimci de hedef kitleyi oluşturan bireyleri tanımaz.

Kitle iletişim süreci içinde hedef, alıcıların sayısını toplum düzeyine çıkartan ya da başka deyişle alıcıları tüm toplumun üyeleri olarak yaygınlaştıran iletişim biçimidir.

İletişim sürecinin alıcıları sayısındaki artış, kitle kavramını da beraberinde getirmektedir.

Kitle iletişim araçları; birey, grup ya da örgüt, sosyal kurum, toplum ve kültür düzeyinde etkili olurlar. Kitle iletişim araçlarının işlevleri aşağıda kısaca listelenmektedir:

  • Bilgilendirme, haber verme,
  • Etkileme, kamuoyu oluşturma,
  • Kişileri yaşadıkları toplumun bir parçası hâline getirme (toplumsallaştırma),
  • Kültürün nesilden nesile geçişine ve gelişmesine katkı sağlama,
  • Eğitme,
  • Eğlendirme, hoşça vakit geçirtme,
  • Dış dünyayı görmemizi sağlama,
  • Eşya ve hizmetlerin tanıtılmasına, satılmasına yardımcı olma.
Page Reader Press Enter to Read Page Content Out Loud Press Enter to Pause or Restart Reading Page Content Out Loud Press Enter to Stop Reading Page Content Out Loud Screen Reader Support
%d bloggers like this: